X
|
به بهانه مصادف شدن برگزاری همایش "نگرشی به میراث ساختار ساز نی " و جشنواره نی نوازان
هفته گذشته در آمفی تئاتر سازمان میراث فرهنگی کشور همایشی با حضور دکتر حسین عمومی برگزار شد و دو مورد از پیشنهادات ایشان در مورد سازهای نی و تنبک به نمایش گذاشته شد. در این جلسه که با حضور حسین دهلوی برگزار شد، حسین عمومی در مورد کلیدی صحبت کرد که ساخت آن به بیش از۳۰ سال پیش (کنسرت با گروه استاد پایور) باز می گردد و بوسیله آن نوازنده قادر است نت " سی" که یکی از نتهای مهم در تکنیک نی محسوب می شود را بوسیله این کلید (که در پایین نی نصب می شود) تولید کند. این نت در قسمت میانه گستره صوتی نی قرار می گیرد که عدم وجود آن موجب اجرا نشدن حرکتهای ساده ای مانند اجرای یک گام ساده یا یک پاساژ … می شود. پس وجود چنین نتی در نی نقش حیاتی دارد و به هیچ وجه وجود آن به عنوان یک سرویس اضافه! مطرح نیست. (شاید اضافه کردن این کلید و تغییرات در بند آخر نی برای عده ای مانند اضافه کردن چند سیم به تنبک! برای اجرای ملودی باشد، ولی نباید فراموش کرد که اجرای یک گام بدون عیب و نقص جزء وظایف مسلم یک ساز ملودیک است) اگر هم برا ی عده ای از نوازندگان عتیقه بودن از وسیله بودن ساز مهمتر است، سازهایی قدیمی تر از نی بدون کلید هست که بر نی هفت بند متداول هم از لحاظ تاریخی پیشی می گیرد! البته نوازندگان برجسته ای چون حسن کسایی ، حسین عمومی ، عبدالنقی افشارنیا ، جمشید عندلیبی و … این طرح را تحسین کردند؛ ولی بخاطر عدم وجود دیدگاه کلی در مورد ارزشهای موسیقی ، این تغییرات تا کنون به نتیجه نرسیده است. در این میان شایعاتی هم بوجود آمده که گذاشتن کلید روی نی، این ساز را به یک فلوت ناقص تبدیل می کند! این دیدگاه بسیار غیرحرفه ای و غلط است؛ چرا که اگر برای تمام نتهای نی هم کلید بگذاریم این ساز با دندان نواخته می شود و بالاخره رنگ صدایی نی تولید می شود! البته شاید دلیل مطرح کردن چنین مسائل غیر علمی ، علاقه بعضی از اساتید به ساز تخصصیشان باشد که این علاقه حالت تعصب پیدا کرده و ساز را از وسیله موسیقی به هدف موسیقیدان تبدیل کرده است. لازم به ذکر است؛ آثار جاودان نی از جمله : آلبوم "از کران زنده رود" ،آلبوم "پیام عشق " و تکنوازیهای حسن ناهید و بهزاد فروهری … همگی با نی بدون کلید اجرا شده اند ولی این موضوع دلیل بر انکار مشکل بزرگ نی در اجرای گامها و مخصوصا"در ارکستر، نیست! اگر پارتیتورهای ارکستر ایرانی را مشاهده کرده باشید، نقش ضعیف نی را به راحتی احساس می کنید؛ بی شک با وجود اشکال یاد شده در ساز نی هیچ آهنگسازی حاضر به دادن نقش های مهم در اثرش به سازی ناقص نیست. این روزها که شاهد برگزاری جشنواره نی نوازان بودیم و نوازندگان ایران با غرور در این جشنواره می نواختند که حتی اشخاص آماتور هم تفاوت فاحش نی نوازان ایرانی را با نی نوازان سایر کشورها احساس می کردند! آیا بهتر نیست این اشکال نی ایرانی هم رفع شود تا نی مانند یک ساز قدرتمند در ارکسترهای ایران و جهان حاضر شود؟ گفتگوی هارمونیک : نظر به تقاضای بسیاری از دوستان برای آشنایی بیشتر با سازهای مختلف موسیقی و خصوصیات فیزیکی آنها، بزودی ستون ویژه ای برای این منظور در سایت گفتگوی هارمونیک در نظر خواهیم گرفت که در آن ضمن نقد و بررسی تاریخچه و فیزیک سازهای مختلف به روند تکاملی آنها نیز اشاره خواهیم کرد. همچنین قصد آن داریم تا شما را از نتیجه بررسی های انجام شده توسط اساتید و موسیقیدانهای داخلی و خارجی برای بهبود و تکامل سازهای مختلف آگاه سازیم. 4- گرما و رطوبت: اصل کلی در مورد تاثیر گرما در اجسام چوبی این است که باعث انبساط می شود. در مورد نی هنگامی که نوازنده مدت زمانی که به طور مداوم در نی می دمد، گرما و رطوبت هوای خارج شده از دهان، نی را گرم و مرطوب می کند. حال اگر بخواهیم اصل کلی را که بیان شد در مورد نی در نظر بگیریم، باید نتیجه بگیریم، گرما باعث انبساط نی شده و کوک آن را بم می کند. در حالیکه چنین نیست و هر چه نی از این نظر گرم تر و مرطوب تر شود کوک آن زیرتر میشود. به نظر می رسد این حالت در نتیجه امکان حرکت راحت تر و سریع تر مولکولهای هوا در سطح داخلی نی، بواسطه گرما و رطوبت ایجاد شده، میباشد.
نکته ای که در این مبحث بسیار حائز اهمیت میباشد، این است که قبل از اجرا حتماً نوازندگان نی باید مدتی با ساز تمرین کرده و ساز را به اصطلاح گرم نمایند، تا نی به کوک ثابت رسیده و در حین اجرا با تغییر کوک مواجه نشوند. نکته دیگری که در مبحث کوک باید عنوان شود این است که استفاده از سه روش اول برای تغییر کوک می بایست به گونه ای باشد که هماهنگی بین فواصل و نت های ساز حفظ شده و تغییر کوک بطور یکنواخت و در تمامی فواصل ساز ایجاد شود که این امر مستلزم تسلط و مهارت نوازنده و نیز دارا بودن ذهن و گوش موسیقایی قوی است و اینکه نوازنده با استفاده از تجربه خود بتواند در هر موقعیت و شرایطی از یک یا چند روش ذکر شده، استفاده کند. تریل: اجرای این تکنیک توسط نی با سرعت بالا ممکن است و بستگی به توانایی نوازنده، در اجرای سریع این تکنیک دارد. شیوه ی اجرای آن به این ترتیب است که با سرعت بالا هرکدام از سوراخ هایی که به عنوان نت پایه تریل در نظر داریم، باز و بسته نماییم. اجرای این تکنیک در نی چون بصورت مستقیم و بدون هیچگونه واسطه ای (مانند کلید) صورت می گیرد، دارای قابلیت زیادی از لحاظ سرعت می باشد. هرچند در اغلب قطعات ایرانی سرعت اجرای تریل از یک حدی فراتر نرفته، معمولاً نوازندگان نیز احساس نیازی برای بالا بردن سرعت اجرای این تکنیک نمی کنند. حال ذیلاً به محدودیت های نی در اجرای تریل می پردازیم:  بشنوید قسمتی از «در قفس» ساخته ابوالحسن صبا را با نی و توجه کنید به اجرا تریلهای آن الف) اجرای تریل در حالتی که نت اشاره، "بمل یا دیز" است، در سرعت بالا تقریبا امکان پذیر نیست، زیرا نی برای اجرای فواصل نیم پرده سوراخ جداگانه نداشته و باید با گرفتن نیمی از سوراخ، این فواصل را اجرا کنیم. حال چنانچه بطور مثال بخواهیم روی نت پایه "لا"، تریل به "سی بمل" بدهیم، باز و بسته کردن نصف سوراخ در سرعت بالا، به جهت حرکت انگشت از زاویه غیر معمول مفاصل انگشت بسیار مشکل است. با این حال عده ای از نوازندگان با لرزاندن انگشت روی سوراخ تا حدی این محدودیت را (نه به معنای دقیق کلمه) رفع می نمایند. ب) در حالتی که نت پایه روی یک رجیستر است و نت اشاره روی رجیستر دیگر نیز اجرای این تکنیک غیر ممکن است. بطور مثال آخرین نت صدای دوم "لا" است و اگر نت اشاره، "سی" روی صدای سوم باشد، اجرای تریل غیر ممکن است. البته در نی معمولا نت جایگزین و مشترک می تواند در مواقعی این محدودیت را مرتفع نماید؛ بطوری که در مثال فوق می توان نت "لا" را از صدای سوم گرفت تا بتوان تریل را در این حالت اجرا کرد. لازم به ذکر است این موارد را البته نباید جزو محدودیهای تکنیکی نی برشمرد، ولی به جهت اینکه ممکن است برخی آهنگسازان از ساختار صدایی نی اطلاع کافی نداشته باشند و بخواهند بطور مثال در صدای بم با نت پایه "لا" تریل روی "سی" یا "سی بمل" بنویسند که در محدوده صدای اول نیست و هم زمان نیز نمی توان نت پایه در صدای اول باشد و نت اشاره روی صدای سوم. همچنین شایان ذکر است که در نی کلید دار، چون یک نت به محدوده صدایی نی از قسمت ابتدایی اضافه شده است، می توان بوسیله کلید روی نت پایه "سی" در صدای اول و دوم، تریل با اشاره به نت "دو" اجرا کرد که در نی هفت بند سنتی اجرای این کار غیرممکن است. نی به عنوان تنها ساز رسمی بادی موسيقی ما، سازيست که قابليت توليد دو نوع صدای کاملا متفاوت از هم را دارد. در سازهای بادی موسيقی کلاسيک معمولا برای تغیير رنگ صدايی از وسيله اي به نام سوردين استفاده ميکنند که بنا به نظر آهنگساز از اين وسيله برای بيان بهتر حالت اجرای يک قطعه استفاده ميشود. سوردين وسيله ای است که در ساز قرار مي دهند و باعث مي شود صدای ساز به نحوی محسوس تغيير کند، به طوريکه اگر شنونده ای که با اين وسيله و کاربرد آن آشنا نباشد، تصور مي کند اين صدا از سازجديدی توليد مي شود.
در سازهای ايرانی اين وسيله تعريف نشده و اين سازها با رنگ طبيعی خود اجرا ميشوند که صرفا يک نوع صداست. مثلاً ساز تار دارای صدای مشخص و متمايز از سازهای ديگر است که نوازندگان اين ساز صرفا با همان صدای مشخص به نوازندگی ميپردازند و در ارکسترهای مختلف و در تکنوازيها شاهد صدای تعريف شده ی تار هستيم. البته هر نوازنده ای بنا به خلاقيت خود به وسيله تغيير درتکنيک نوازندگی سعی ميکند صدای ساز خود را کمی متفاوت نشان دهد. برای مثال ميتوان به جابجا کردن زاويه و فرم مضراب توسط نوازنده ی تار اشاره کرد که در نهايت نيز تغيير بنيادی در صدای ساز به اين طريق صورت نمي پذيرد. مثال ديگر را میشود در نوازندگی تار با ناخن زد که آن هم فقط يک رنگ صدايی خاص است و با تغيير در دو صدای نی کاملا متفاوت است. صداهای شاخص نی دو نوع است. صدای اول يا همان بم که معمولا مردم صدای نی را در اين فرم مي شناسند. صدای دوم یا همان بم نرم است. این صدا بر اساس طبقه بندی ای که سابقا" به دلیل عدم وجود نت "سی" وجود نداشته و معمولا در گذشته "بم نرم" را جزو سه صدای اصلی (براساس طبقه بندی صدایی قدیم) قرار نمیدادند ولی با تغییراتی که در ساختمان نی از سالها پیش توسط دکتر حسین عمومی در نی بوجود آمده و نت "سی" به نی افزوده شده، باید صدای اوج و غیث را در امتداد بم نرم قرار دهیم. صدای بم صدايی است با حجم صوتی بالا نسبت به اصوات ديگر نی اعم از اينکه به صورت لبی نواخته شود يا دندانی. بشنوید صدای بم نی را با اجرا محمد موسوی امروزه هنرجوي نی، ميبايست ابتدا با اين صدا، نوازندگی را شروع کنند. چون هنگامی که هنرجو سعی در توليد صدا از نی مي کند، صدايی دورگه از ساز خارج ميشود که هم شامل صدای اول(بم) و هم شامل فواصل بالای صدای دوم (همان صدای اوج و غیث سابق) است. توضیح آنکه بر اساس طبقه بندی جدید، صدای "بم نرم" از چهار رجیستر صدایی تشکیل شده است: رجیستر اول، از نت "سی" (روی خط دوم حامل با کلید فا) شروع و تا "لا" (روی خط پنجم حامل با کلید فا) ادامه دارد. رجیستر دوم، یا همان صدای اوج سابق، از نت "سی" بالای خط حامل با کلید فا شروع و تا نت "لا" (بین خط دوم و سوم حامل با کلید سل) ادامه دارد. رجیستر سوم، یا همان صدای غیث سابق، از نت "سل" (روی خط دوم حامل با کلید سل) شروع و تا نت "می" (بین خط چهارم و پنجم حامل با کلید سل) ادامه دارد. رجیستر چهارم، یا همان صدای پس غیث سابق، از نت "دو" (روی خط سوم حامل با کلید سل) و تا نت "فا " (روی آخرین خط حامل با کلید سل) ادامه دارد. وسعت نی کلید دار در صدای "بم نرم" لازم به ذکر است که نی توانایی اجرای نت "سل" بالای خط حامل با کلید سل را هم دارد ولی بخاطر مشقاتی که اجرا کردن این نت دارد و نیز صدای نه چندان شفاف ، اکثر نوازندگان نی از اجرای این نت صرف نظر میکنند. برای اجرای این نت میبایست، خود ساز این قابلیت را داشته باشد که میزان هوا، زاویه دمیدن و فرم دهان و زبانی که مخصوص این نت است میباشد را تبدیل به صدا کند. (توضیحات بیشتر در رابطه با طریقه تولید صدای شفاف در رجیسترهای بالای صدای بم نرم در مقالات آتی داده خواهد شد.) بشنوید نت "سل" بالای خط پنجم حامل (با کلید سل) را در تمپوهای مختلف اگر در اين حالت مربی او سعی کند صدای ساز هنرجو را به نحوی بسازد که صدای دوم توليد شود چند اشکال پيش ميايد. اول اينکه هنرجو در ابتدا نميتواند بين رجیستر صدایی دوم و سوم بم نرم، تفاوتی را حس کند، مگر گوش موسيقايی او قوی باشد که اغلب اينگونه نيست و اين باعث ميشود بسا مدتی فرد سعی کرده، صدای دوم را از نی درآورد ولی درعمل صدای سوم يا حتی چهارم را توليد مي کرده و خود متوجه اين موضوع نبوده. زيرا در اوايل نوازندگی، فرد نفس خود را نمي تواند به خوبی کنترل کند و معمولا هوا را با فشار زياد و نوسان بالا وارد نی ميکند. ولی درصدای بم به علت حجم زیاد این صدا، تبدیل رجیستر اول به رجیسترهای بعدی بم به نسبت بم نرم مشلکتر است و نیاز به فشار بیشتری برای دمیدن دارد،در این حالت نوازنده مبتدی بهتر میتواند روی صدای اول برای کنترل یکنواخت کردن دمیدن مانور دهد. صدای بم نیز به مانند صدای بم نرم، از چهار رجیستر صدایی تشکیل شده و صرفا" رجیستر اول آن که همان صدای شاخص نی است قابل استفاده میشود و رجیستر های دیگر آن به دلیل نویز زیاد کار برد آنچنانی ندارد. به نمونه ای از اجرای وسعت نی با صدای بم توجه کنید البته نت های ابتدایی رجیستر دوم به دلیل اینکه شباهت زیادی با صدای اصلی بم دارند، میتوان از آنها برای امتداد رجیستر اول بم تا یک اکتاو و نیم، یعنی از نت " سی" (روی خط دوم حامل با کلید فا) تا نت "فا" (بین خط اول و دوم روی کلید سل) استفاده کرد. به نمونه ای از اجرای حسین عمومی در این مورد توجه کنید دوم فردی که ابتدای نوازندگی خود را با صدای بم شروع کرده به راحتی ميتواند در ادامه صدای دوم را بسازد، زیرا پس از مدتی هنرجو کنترل دميدن در نی را بدست آورده و به ترتيب و توالی نتهای محدوده ی صوتی بم آشنا شده و صدای دوم را نيز که از نظر ترتيب نتها همانند صدای بم است، با اندکی تمرين و بدون اينکه با فواصل ديگر ترکيب شود، ميتواند اجرا کند. صدای بم را در حالت نوازندگی دندانی نی باید صدای اصلی محسوب کرد، يعنی صدای پايه ای نی همان بم است و صداهای ديگر از مشتقات بم به حساب ميايند. برای روشن شدن مطلب و اينکه بر چه اساس صدای اصلی نی، بم است ميتوان صدای انسان را مثال زد. صدای طبيعی و اصلی انسان همان صداييست که با آن صحبت ميکنيم و حتی در محدوده طبيعی خود آواز مي خوانيم. حال اگر سعی کنيم از حد صوتی خود فراتر رويم مجبور ميشويم با اندکی تغيير در فرم و استيل صدايی، وارد صدای ديگری شويم که اصطاحاً صدای فالست(folse ) نامگذاری شده است. در نی نيز همين تغييرات را ميتوان ديد. اگر صدای بم را همانند صدای طبيعی انسان در نظر بگيريم، رجیسترهای دوم و سوم نی همان صداهای غير طبيعی يا فالست مي باشد.
ني حديث راه پرخون مي كند قصه هاي عشق مجنون مي كند هميشه موسيقي در زندگي انسان موثر بوده و اين را همه حس كرده و لمس كرده اند و حتي محققان روي اين مسئله تحقيقات فراواني انجام داده اند و تاثير موسيقي را بر روان و احساس انسان و حتي حيوانات و گياهان اثبات كرده اند. اما مطلبي كه در زير مي نويسم گوياي تاثير اعجاب انگيز ني ، بعنوان احساسي ترين ساز نسبت به عواطف و علايق بشري است ، چون ني بعد از آواز بعنوان حنجره دوم انسان به حساب مي آيد. و از آنجا كه به گفته ي بسياري از اساتيد اگر ني را از روي دل نواخت مي توان حتي بر روي حيوانات هم اثر گذاشت . مطلب زير شرح خلاصه اي از نجات دو نوجوان بوسيله نواي گرم و حيات بخش ني مي باشد: روز شنبه مورخ 16/4/86 ساعت 22:00 شبكه سه سيما برنامه مستندي پخش كرد كه موضوع آن نجات يك نوجوان بوسيله صداي ني بود آن هم پاي چوبه دار ، جالب اينكه علاوه برنجات جان خودش جان يك نوجوان ديگر هم نجات داد يعني اولياي دم پس از شنيدن صداي ني رضايت دادند . سينا پايمرد 17ساله در سال 83 جواني رادر يك درگيري به قتل رسانده بود كه با حكم قضات شعبه 71 دادگاه كيفري استان تهران به قصاص محكوم شده بود. حكم اعدام سينا پس از اين ماجرا از سوي قضات ديوان نيز تاييد شد اما در نهايت ، سحرگاه روز اعدام با موافقت اولياي دم پرونده سينا 17 ساله براي بار ديگر به زندگي برگردانده شد. سينا پاي چوبهدار ني نواخت ساعت 5 صبح آخرين چهارشنبه شهريور 85 است و دو محكوم به مرگ (سينا و علي) را جهت اعدام به پاي چوبه دار مي برند. شيونهاي خانوادههايشان بالا مي گيرد ، افسر جانشين از در زندان بيرون ميآيد و از خانواده دو محكوم به مرگ (سينا و علي) ميخواهد تا محل را ترك نكنند. اميد در دل دو خانواده جان ميگيرد و در ميان اشك مادران آنها لبخند كمرنگي نمايان ميشود. پدر سينا پايمرد روز گذشته را اينچنين وصف كرده است: حوالي ساعت 5 صبح من همراه همسر و پسر كوچكترم مقابل در بودم. هر طور كه ميشد از مسوولان خواستم تا بگذارند براي يكبار ديگر سينا را ببينم. كسي حرفهايم را گوش نميكرد. شايد مسوولان نميشنيدند كه چه ميگويم. وقتي افسر جانشين را ديدم در يك لحظه فكر كردم سينا را بالاي چوبهدار بردند اما او گفت كه سينا سازش را ميخواهد.سينا ني ميزند. ساز را به او دادم. جابري- قاضي اجراي احكام- ساز را بازرسي كرد و آن را به سينا داد. سينا در پاي چوبهدار به عنوان آخرين خواستهاش سازش را خواسته بود. مسوولان ساز را به دست پسرم رساندند و سينا پاي چوبهدار شروع به نواختن ني كرد. سيناي نوجوان من كه در اين چند سال گويا سالها بزرگتر شده است ني زد و همه خانوادههايي كه در محوطه حضور داشتند با صداي ني سينا گريستند. يكي از زناني كه در محوطه بود و گويا اولياي دم پرونده ديگري بود با شنيدن صداي ني سينا نزد طرف ديگر پرونده رفت و رضايتش را اعلام كرد. سپس نزد خانواده ولي دم پروندهها رفت و از آنها خواست تا آنها هم راضي به رضايت بشوند. اولياي دم پرونده طرف ما هم از آنجا كه انسانهايي تحصيلكرده و محترم بودند، با شنيدن حرفهاي اين زن رضايتشان را اعلام كردند.
دومين نجاتيافته از اعدام محكوم به مرگ ديگري كه قرار بود سحرگاه روز گذشته در محوطه زندان اوين تهران اعدام شود، پسر جواني به نام علي بود كه اواخر اسفندماه سال 82 جوان ديگري را به قتل رسانده بود. بله سينا درست تصميم گرفت و ني كار خودش را كرد. دو نفر كه متهم به قتل غير عمد بودن نجات يافتند. منبع خبر : روزنامه كيهــــــان
داشتم خبرهای موسیقی را می خواندم که به این خبر برخوردم خیلی خوشحال شدم که دوباره استاد ناهید به همراه گروه مولوی به صحنه می آید و می نوازد به همین دلیل گفتم مطلب را تو وبلاگ بنویسم دوستان هم استفاده کنند.
اركستر سنتي دفتر موسيقي به سرپرستي و آهنگسازي «محمدجليل عندليبي» به همراه «حسن ناهيد»،«هادي منتظري» و «بهنام واداني» 20 تا 22 تيرماه در تالار وحدت به اجراي برنامه ميپردازد.
يكي از مهمترين كارها براي صاف شدن صداي ني و همچنين جلوگيري ازباقي ماندن رطوبت دهان درون ني روغنكاري ني مي باشد كه با توجه به عمر ني فرق مي كند . شيوه اي كه من براي روغنكاري ني بكار مي برم به شرح ذيل مي باشد . روغنكاري ني هايي كه تازه مورد استفاده قرار مي گيرد : از آنجا كه ني هايي كه نو هستند و تازه سوراخ شده اند ( يا بقول ما تازه داغ شدن) بوي سوختگي و دود مي دهند حتي موقع نوازندگي اين بو و خاك اره آن وارد حلق مي شود و روي نوازندگي اثر نامطلوب مي گذارد لذا ما بايد طوري ني را روغنكاري كنيم كه بطور كامل ني تميز شود . و در اين موقع بايد حداقل هر 10 روز يكبار روغنكار شود تا مدت دو يا سه ماه . اما ني هايي كه بيشتر از 6 ماه از عمرشان مي گذرد فقط هر يك ماه يكبار روغنكاري شوند كافي است. دوستان بياد داشته باشيد كه روغنكاري زياد باعث خفه شدن ني مي شود. ( اين را بر اساس تجربه خودم ميگم كه 5 سال پيش اولين ني كه گرفتم خيلي روغنكاري كردم و خفه شد .) براي روغنكاري شيوه هاي متفاوتي بكار مي برند بعضي ني را توي لوله پر از روغن ميگذارند كه زياد مطلوب نيست يا سوراغهاي ني رو مي بندد و ني را پر از روغن مي كنند كه باز هم مطلوب نيست بهترين شيوه اي كه من با تجره خودم به آن رسيده ام اين است كه : بايد يك نخ حدودا يك متري را يك سر آن يك ميخ و سر ديگر آن تكه اي اسفنج ببنديم ( اندازه اسفنج زياد بزرگ نباشد طوري باشد كه با كمي كشيدن جمع شود و از درون ني عبور كند .) ابتدا سري ني را برميداريم ، ميخ را از بالاي ني وارد مي كنيم و نخ را بالا نگه مي داريم و ني را تكان مي دهيم تا نخ از ني عبور كرده و از پايين ني بيرون بيايد. حالا ني را مي گذاريم و اسفنج را آغشته به روغن مي كنم و از زير ميخ را مي كشيم تا اسفنج طول ني را طي كند واز پايين ني بيرون بيايد كه هم ني را روغنكاري كند و هم آنرا تميز كند ، حالا يكبار ديگر از قسمت پايين ني يا دم ني اين كار را انجام مي دهيم . حالا بايد ني را كنار يك ديوار تكيه داد و زير آن هم يك ظرف گذاشت كه روغن آن خالي شود براي اين كار بايد چند ساعت بعد حالت ني را تغيير داد يعني سر و ته آن را جابجا كرد تا ني كاملا خالي شود بعد ني را از بيرون با يك پارچه تميز پاك مي كنيم .
نكته مهم : روغني كه انتخاب مي كنيم بايد روغن مايع باشد كه در بازار موجود است ضمنا روغن بايد هيچ بويي نداشته باشد و از روغن زيتون هم در صورتی که تصفیه شده و بی بو باشد استفاده شود چون باعث می شود که روغن درون نی ماسیدگی پیدا نکند. روايت «حسن كسايي» از «قصههاي عشق مجنون»
خبرگزاري فارس: سيدعباس سجادي مدير امور موسيقي سازمان گفت: تازهترين اثر «حسن كسايي» استاد ني، با عنوان «قصههاي عشق مجنون» به زودي منتشر خواهد شد. به گزارش خبرگزاري فارس به نقل از روابط عمومي معاونت هنري سازمان فرهنگي هنري شهرداري تهران، سجادي در اين خصوص گفت: قصههاي عشق مجنون، حاوي اشعاري از مولانا جلالالدين بلخي است كه توسط رضا معيني حكايت ميشود و نوازندگان سازهاي كوبهاي همايون نصيري، محمود رفيعيان، حسن آزده فر، سام خاجه وند و شاهين شيخ بهايي، استاد كسايي را همراهي ميكنند.
ادامه مطلب خب اگه خدا بخواد كه میخواد ، میخوام یخورده راجع به نی بنویسم
نی یه ساز بادیه قدیمی ترین ساز كشف شده ی ساخته ی دست بشره و تنها سازیه كه با آدم حرف میزنه یعنی زبونش با زبون آدم همخونی داره اینكه میگن قدیمی ترین ساز بیشتر به علت این بوده كه اقوام قدیم گله دار و رمه دار و چوپان بودن و براشون غیر از كاربرد ذوقی و هنری ، كاربرد كاری هم داشته در ضمن سخت ترین سازیه كه میشه یاد گرفت و وقتی یاد بگیری راحت ترین سازیه كه میشه باهاش هر چیزی زد میشه یه مجلس عروسی راه انداخت و همه رو به وجد آورد یا همون موقع اشك ملت رو دراورد تو سازهایی كه همنوازی میكنن صدای مشخص و تك و واضحی داره و كلا وسیله ی خوبیه برای پر كردن خلوت تنهایی و خلوت غیر تنهایی! لااقل اصالتش از گیتار خیلی بیشتره كه شیش ماه زیر تختم خاك خورد البته بازم دلیل نمیشه ، بالاخره هر كی یه سلیقه ای داره اما نی همونطوری كه از اسمش پیداست از نی درست میشه!! (قضیه ی چشم بسته غیب گفتنه) نی رو می بُرند و بعد صاف میكنند و نی كه یك لوله ی توخالی شده است را دود می دهند و با فاصله های معین و استانداردی با میل داغ (یا یه چیزی تو همین مایه ها) سوراخ میكنند و بند های نی را میبندند نی آماده شده ی معمولی كه در بازار موجود است هفت بند دارد و شش سوراخ یك سوراخ در بند ششم بلافاصله بعد از آن یك سوراخ در بند پنجم و با كمی فاصله در همان بند دو سوراخ دیگر دو سوراخ باقیمانده در بند چهارم یكی بلافاصله بعد از سوراخ های بند پنجم و دیگری سه انگشت بالاتر و درست در نقطه ی مقابل قرار دارد قیمت نی از شش هزار تومان تا هشتاد هزار تومان و بسته به شخص سازنده و نقش مُهر او بر بدنه ی نی و درجه ی نی متغیر است (قیمتها در سال 1383 شمسی!) معمولا نی پیشنهادی برای شروع تا مدت پنج الی هفت سال اول نی بیات ( سُل - sol ) است كه قیمت تقریبی آن بیست هزار تومان است نی را بدون سه چیز نمیتوان یاد گرفت 1- نی 2- استاد 3- تمرین شروع نی حکایت نی از آنجا آغاز شد که باد بر نی های شکسته نیزار وزیدن گرفت و غمگین ترین سرود هستی در دل طبیعت طنین انداخت . سالیانی بسیار گذشت تا نوای نی به گوش مخاطب اصلی خود رسید و بدین سان به صورت نخستین معلم اولین ساز انسان های آغازین درآمد؛ اگرچه زمان زیادی لازم بود تا بشر با نوای نی انس و الفت بگیرد و بتواند در آن بدمد و صدای آن را تقلید کند . اعتقاد به تاثیر جادوئی نی بر روح انسان چنان بوده است که در مصر باستان آن را کنار اجساد مومیائی شده به خاک می سپردند . این ساز در هندوستان مقدس است,زیرا کریشنا,همیشه آن را باخود همراه داشته است . نوازنده این ساز از خدایان بوده است .در افریقا برای ارتباط با ارواح نیاکان و دعا ونیایش- برای بارش باران و شفای بیماران از این ساز استفاده می کنند ,و با بینی در آن می دمند زیرا اعتقاد دارند که بازدم خارج شده از بینی دارای روح و احساس است و در انسان قدرت روحی ایجاد می کند . پیشینه تاریخی نی در ایران زمین به زمان های بسیار دور برمی گردد ,به طوری که آثار آن بر نگاره ها و کنده کاری ها و همچنین نوشته ها و دفترهای بجا مانده از گذشته پیدا و آشکار است .نی در ادبیات فارسی نیز جایگاه ویژه ای دارد.مولانا جلال الدین با اشعار خود این ساز را در فرهنگ و ادبیات فارسی جاودانه کرده است, در مثنوی شریف مولانا بارها به خوش نفسی نی بر می خوریم .ادامه مطلب یکی از قدیمیترین سازهای موجود ، نی ایرانی معروف به نی هفت بند می باشد. صدای آسمانی و دل نواز نی ، یکی از دلایلی است که این ساز قدیمی را تا به امروز زنده نگه داشته است. بعد از دهه ۶۰ و تا اواسط دهه ۷۰ هجری شمسی که شاهد پیشرفت نوازندگی در نی و استفاده نی در بسیاری از آثار موسیقی بودیم ، متاسفانه بار دیگر نی ایرانی از موسیقی ایرانی فاصله گرفته و در آثار اخیر موسیقیدانان کشور ، کمتر صدایی از نی به گوش می رسد و نقش آن کم رنگ تر شده است. نی ، دارای محدودیت هایی در نوازندگی و اجرا می باشد و چون سازی است بسیار قدیمی و ساده ، دارای امکانات کمی برای صداسازی است. مثلا عدم وجود نت "سی" برای تکمیل یک گام در صدای بم. نوازندگان حرفه ای صدای نت سی را از سر نی خارج می کنند. برای توضیح بیشتر : وقتی تمام سوراخ های نی را با انگشت بسته نگه می داریم و در آن می دمیم ، صدای نت دو از آن خارج می شود و با بازکردن سوراخ ها به ترتیب صدای نت های " ر - می کرن - فا - فا دیز - سل " و در آخر با باز گذاشتن تمام سوراخ ها ، صدای نت لا شنیده می شود. بنابراین گام موسیقی نا تمام می ماند. نت باقی مانده یعنی "سی" با یک حرکت تکنیکی در نوازندگی ، از سر نی و نزدیک دهان نوازنده ، نواخته میشود و البته با توجه به مهارت نوازنده و تجربه او ، این صداها دارای تفاوت هایی است. به هر طریق ، از گذشته تا به امروز راه های مختلفی برای برطرف کردن این مشکل مطرح شده است : مثلا ایجاد یک سوراخ بالاتر از سوراخ انتهایی ، تقریبا وسط نی ! و یا بعضی از اساتید پیشنهاد ساخت "نی کلید دار" که دارای کلیدی برای اجرای نت "سی" می باشد را ، داده بودند. هر کدام از این راه حل ها به علتی مورد استفاده قرار نگرفته است. علاوه بر نکته گفته شده ، مساله دیگری نیز وجود دارد و آن نبود ربع پرده و نیم پرده ( البته به غیر از فا و می ) بر روی سوراخ های نی است که نوازنده باید با مهارت و تجربه کافی با استفاده از انگشتان خود و گرفتن نیمی از سوراخ ، صدای های میانی بین نت ها را ایجاد کند. مساله دیگر این است که نی قابلیت اجرای کوک های مختلف متناسب با ساز های دیگر را ندارد. که به همین علت نی را در اندازه های مختلف و کوتاه و بلند می سازند که نی های کوتاه دارای صدای زیر و نی های بلند دارای صدای بم تری می باشند. البته نی که من در بالا نت های آن را توضیح دادم ، نی سل کوک است که به نی دیاپازون هم معروف است. با وجود تمام محدودیت های بالا چند نکته است که نی را متمایز از سازهای دیگر می کند و ویژگی های نامحدود آن را برای ما عیان می کند :
آتش عشق است کاندر نی ، فتاد جوشش عشق است کاندر می ، فتاد ******
در آخر برای علاقمندان به نی و داشتن اطلاعات عمومی طریقه ساخت نی را از کتاب آقای مسعود جاهد در اختیار شما می گذارم. امیدوارم که مطالب گفته شده ، مفید باشد و مورد استفاده قرار گیرد. طریقه ساخت نی و شیوه نی سازی ۱- زمان چیدن نی : نی تنها سازی است که عوامل مصنوعی در پرورش و ساخت آن نقشی ندارند. این گیاه وحشی و خودرو در دشت و بیابان های حاصلخیز می روید که به مجموعه این زمین ها « نی زار » می گویند. نی به مانند گیاهان دیگر در فصل بهار می روید و در اواخر فصل پاییز و یا اواسط فصل زمستان برداشت می شود. اگر تصمیم ساختن نی را دارید باید توجه داشته باشید که قبل از موعد رسیدن نی را نکنید. نی خوب و خوش صدا باید کاملا «رسیده» و در زمان مناسب بریده شود. اواسط فصل زمستان زمان مناسبی برای چیدن نی است موقعی که هوای سرد در درون جسم آن نفوذ پیدا کرده و جسمش حالت استخوانی به خود گرفته باشد. ۲- مراحل ساخت نی : حداقل زمان ساخت نی ، یک سال بعد از چیدن است. شاخ و برگ های نی را پس از چیدن فورا اصلاح و تمیز کنید. در ابتدا مقابل آفتاب قرار ندهید. حتما باید به دور از آفتاب و در سایه نگه داری شود تا به مرور زمان به طور طبیعی در مدت تعیین شده خشک شود. سپس در اوایل تابستان به مدت یک ماه مقابل آفتاب بگذارید. بهترین و خوش صداترین نی در مناطق خشک کویری در کناره های قنات و جوی آب می روید. هنگام چیدن توجه داشته باشید که قطر نی گرد بوده و یا اصطلاحا پخ نباشد و اندازه آن ۵/۲ ( دو و نیم ) سانتی متر باشد. یک از ویژگی های نی خوب اینست که قطر آن از قسمت بالا تا انتها به ترتیب نازکتر و بندهای آن نیز به ترتیب کوتاه تر شود. در اصطلاح به آن "دم ماری" می گویند. موقع چیدن با دقت از پایین به اندازه ۱۱ الی ۱۲ بند قطع کنید تا در انتخاب اندازه و کوک دلخواهتان آزادی عمل داشته باشید. از میان یازده بند ، هفت بند را انتخاب کنید و بند اول و هفتم را تعیین کنید و با چسب کاغذی بچسبانید. یکایک بندها را با فاصله ای مشخص روی اجاق گاز بگیرید سپس زیر پای تان قرار دهید و تا صاف شدن قوس نی نگه دارید. پس از صاف شدن هفت بند انتخابی را با اره مویی ببرید. داخل نی را از گره اول تا ششم با مته شماره ۱۰ میلیمتری شوراخ کنید. ترجیحا بند اول یک میلی متر گشادتر از سوراخ بندهای دیگر باشد. ۳- علامت گذاری سوراخ های نی :
4- طرز سوراخ کردن نی : بعد از علامت گذاری بهترین و راحت ترین وسیله برای سوراخ کردن نی دستگاه هویه برقی ۱۰۰ وات است. نوک هویه را با سنگ جوشکاری تیز کنید. نوک هویه را پس از چند دقیقه روی علامت بگذارید و به آرامی فشار دهید. سپس برای جلوگیری از سوختن حاشیه سوراخ فورا دستمال نیمه خیس شده را روی سوراخ آن بگذارید و با سمباده چوب درون هر کدام از سوراخ های نی را پرداخت کنید. البته قط نوک هویه باید ۹ الی ۱۰ میلی متر باشد. برای بریدن قسمت بند اول به نصف اندازه بند دوم یک سانتی متر اضافه کنید و نیز برای بند هفتم انتهای سوراخ دوم تا گره چهارم را اندازه گیری کنید و 5/0 ( نیم ) سانتی متر به آن بیافزایید. اگر نی را کنار دیوار تکیه بدهید طبیعتا بعلت خاصیت انعطاف پذیری اش به مرور کج و قوس بر می دارد. از اینرو نی باید در درون " کاور " نگهداری شود. در صورت کج شدن سوراخ ها را با چسب ببندید و مجددا مراحل صاف کردن را انجام دهید. این مطلب از وبلاگ دود عود می باشد
سازی است که ذاتاً نا کوک است و نمی توان گفت که نی ای وجود دارد که تماماً کوک است و ژوست می خواند.اين شما هستيد که بايد صدای صحيح را از نی اخذ کنيد.اگر گوش شما آنقدر قوی نشده که بتوانيد صدای نت صحيح را بشناسيد به شما پيشنهاد می شود که در هنگام خريد ساز از کسی که دارای گوشی قوی وسابقه طولانی تری نسبت به شما هست کمک بگيريد.
حال اگر می خواهيد بدانيد که نی ای که قصد خريد آن را داريد جنس خوبی دارد يا نه؟و يا اينکه آیا صدای بم قوی و خوبی دارد؟می توانيد نی را در حالی که تمام سوراخهای آن را با انگشتان پوشانده ايد در جايی پرنور(مخصوصاً در نزديکی نور خورشيد)برده و از سوراخ بالای نی درون آن را نگاه کنيد.درون نی،نوری قرمز رنگ ديده می شود که بر اثر عبور نور از خارج به داخل نی است؛هر چه شدت اين نور بيشتر باشد نی دارای جنس بهتر و صدای بم تری است که معمولا در نی های اطراف کاشان،سمنان ومنطق کويری به علت نازک بودن،صدای بم قوی تری نسبت به ساير مناطق دارند. از نی سازان خوب می توان بيات،نوروزی،سياوش پور،رمضانی و... نام برد،که علاوه بر جنس و کوک خوب قيمت مناسبی هم دارند. روش صحيح قرار گرفتن زبان در نی نوازی
در نوازندگی نی به شيوه دندانی،زبان به دو حالت قرار می گيرد که در يک حالت زبان گرد می شود و نوک زبان پشت دندانهای جلوی فک پايين می چسبد و در حالت ديگر نوک زبان به صورت آزاد و راحت به لبه يا کناره نی می چسبد.روش صحيح قرار گرفتن زبان در نی به گفته استاد کسايی که شديداً روی اين مطلب تاکيد دارند،حالت دوم است.استاد کسايی بارها و بارها به اين نکته اشاره داشته اند که نوک زبان بايد به نوک لبه نی بچسبد.وشديدا حالت های ديگر را رد می کند.البته بهتر بودن اين حالت نيز ثابت شده است.صدای بم قوی تر و اوج و غيث شفاف تر از مزيتهای اين حالت قرار گرفتن زبان است. روش جديد دميدن در نی
مسلماً از وقتی که روش نوازندگی با دندان ابداع شد،نفس از طریق شکم به سمت نی فرستاده می شد.یعنی ابتدا شکم از هوا پرشده و سپس با منقبض کردن عضلات شکم هوا به سمت نی فرستاده می شد.بیشتر نوازندگان هنوزاز این روش استفاده می کنند.استفاده از این روش باعث تلف شدن انرژی زیادی می شود که موجب خستگی در عضلات نوازنده می شود.البته شاید کسانی که سالهاست با این روش نوازندگی می کنند،به این خستگی ها عادت کرده و به اصطلاح عضلاتشان ورزیده شده باشد.اما نکته مهم این است که وقتی می توان با انرژی کمتری نوازندگی کرد چه لزومی دارد به جسممان فشار وارد کنیم؛در ضمن به هنگام کهولت سن با مشکلات بسیاری روبرو خواهیم شد. چند سالی است که ازروش جدیدی برای دمیدن در نی استفاده می شود که گفته می شود از ابداعات استاد محمد علی کیانی نژاد است.دراین روش به جای اینکه هوا را از شکم به نی بدمیم،توسط لب آنرا به درون نی پیستوله می کنیم.یعنی هوا از نزدیکترین نقطه به سر نی و با فشار وارد آن می شود.در این روش بدن سیر طبیعی دم وبازدم خود ار طی می کند و به جای آنکه به جسممان فشار وارد کنیم تا هوا را به دروننی بفرستیم،توسط لب و با فشاری اندک،مقدار کمی از هوا را به صورت فشرده وارد نی می کنیم.این روش علاوه بر مصرف انرژی کم باعث می شود،بمی پر وقوی وصدایی ژوست و واضح را از نی اخذ کنیم.با استفاده از این شیوه نت سل صدای پس غیث نیز راحت تر اخذ می شود.گفته می شود که استاد کسایی نیز در حال حاضر از این شیوه برای نوازندگی استفاده می کنند. عزیزانی که مایلند اطلاعات بیشتری از این نوع دمیدن کسب کنند می توانند از طریق پست الکترونیک با Email: ney_navazan@yahoo.com مکاتبه کنند. دو ساعت صمصميت در ملاقات با استاد محمد بيات
در اولین قدم برای ارتباط بین علاقه مندان وهنرجویان با اساتید به سراغ استادی رفتم که زیاد به خدمات ایشان توجهی نمی شود.استاد محمد بیات ،نی ساز مشهور و بزرگ کشور. طی دو ساعت صحبت بااین استاد بزرگ وبا اخلاق درسهای زیادی گرفتم (جای همه علاقه مندان خالی).از همه چیز جالبتربرایم لبخندهای مهرانگیز استاد بود که حتی یک لحظه از لبشان محو نمی شد،هر چند متاسفانه چند لبخند تلخ هم میان درددلها بر روی لبشان نقش بست اما..... در این دیدار قصد من بیشتر معرفی استاد به هنر جویان وعلاقه مندان است،پس سریعتر به سر اصل مطلب یعنی زندگی نامه استاد از زبان خودشان میروم: من در تاریخ ۲/۴/۱۳۲۳دریکی از روستاهای شهرستان ملایر به دنیا آمدم،دو ساله بودم که به خاطر موقعیت شغلی پدرم به شهرستان ری آمدیم ودراین شهرستان ساکن شدیم.دوره دبستان ودبیرستان را در همین شهرستان گذراندم .پس خدمت سربازی چون آموزش وپرورش اعلام نیاز به مدرس کرده بود و من هم که به کارهای فرهنگی علاقه داشتم درآزمون آن دوره شرکت کردم وبعد از قبولی در آزمون و گذراندن دوره تربیت معلمی به استخدام آموزش و پرورش در آمدم ودر یکی از روستاهای همین شهرستان شروع به تدریس کردم. یکی از بستگان ما که در سنگسر زندگی می کردند و نی را به شیوه محلی می نواختند ،هرگاه برای دیدار ما به منزلمان می آمدند ازایشان می خواستیم که برای ما بنوازند،وایشان هم مقام های محلی را به زیبایی می نواختند که نوازندگی ایشان باعث شد تا من به این ساز علاقه مند شوم وخودم شروع به نواختن این ساز کنم. به خاطر علاقه به موسیقی به خصوص ساز نی به دنبال فرصتی می گشتم تا بتوانم نوازندگی را برای دل خودم فرا بگیرم؛تا این فرصت به دست آمد و من با استاد گنجه ای و حدادیان که در همین شهرستان اقامت داشتند آشنا شدم.درآن زمان مرکز حفظ و اشاعه موسیقی تازه افتتاح شده بود و اساتیدی چون ذوالفنون،علیزاده،گنجه ای،حدادیان،رضوی سربستانی،بیگجه خانی،مقدسی،موسوی و... درآنجا مشغول به خدمت گذاری به علاقه مندان بودند واز طرف صداوسیما حمایت می شدند و هنرجو می پذیرفتند.من نیزاز سال ۵۲به این مرکز رفتم وتا زمان انقلاب درمحضراساتید موسوی وحدادیان با ردیف موسیقی آشنا شدم.من که قبل تر هم نی می ساختم پس از ورود به مرکز حفظ واشاعه موسیقی شروع به ساخت اصولی و علمی نی کردم وسالهای زیادی تحقیق ومطالعه،والگوهای زیادی را امتحان کردم تا برای تمام کوکهای نی که ۱۳ کوک هستند الگوی مناسبی پیدا کردم.از همان سال تا به حال این کار را تجربه کردم و تعداد خیلی زیادی نی در کوکهای مختلف ساختم که امروز بیشتر نوازنده هااز آنها استفاده می کنند.من همانطور که نی نوازی را برای دل خودم انجام می دهم نی سازی رانیزبرای دل خودم وخدمت به نی نوازان وهنرمندان انجام می دهم و هنوز هم دقت و وسواس خاصی برای ساخت نی دارم. به نظر من یادگیری،نوازندگی ومخصوصاً ساخت نی از سایر سازها سخت تر و مشکل تر است،چون کوک ثابتی نداردو هرنی ویژگی های خاص خود را دارد و به همین خاطر نوازندگان یکجور نی نمی زنند و هر کسی صدای نی مخصوص به خودش را داردو همچنین زمان زیادی باید وقت صرف شود تا بتوان از یک صدای مطلوب در نوازندگی نی برخوردار شد.نوازنده نی باید دارای یک فیزیک مناست دهانی ودندانهای مناسب برای نی نوازی باشد.در نوازندگی نی نوازنده باید دارای یک احساس عارفانه،ودرونی پاک برخوردار باشد تا بتواند یک نوازنده خوب شود. یک هنرمند نبایدهنر خودش را با پول عوض کند،یعنی همه چیزش را به خاطر پول زیرپا بگذارد؛یک هنرمند باید با تمام وجود و احساسش هنرش را عرضه کندتا به دل مردم بنشیند وهمه راضی باشند. -قیمت نی های شما در بازار بسیار گران است،علت چیست؟اگر کسی از شما نی بخواهد چگونه می تواند تهیه کند؟ - فروشندگان قیمت رامعمولا دو برابر و شاید هم بیشتر روی نی هایی که از من می خرند می کشند و این مقدار در شهرستانها نیز بیشتر می شود.اگر کسی قصد تهیه نی های من را دارد می تواند به کارگاه من بیاید وهر نی ای را که با آن راحت تر است انتخاب کند و من بعد از تست با تیونر و کامل کردن کوکش آن را به وی می دهم. لحظات خوبی بود؛یک روز خاطره انگیز.استاد قول داد تا مراحل ساخت نی را هم شرح دهد تا علاقه مندان بتوانند با این فن نیز آشنا بشوند.شرح نی سازی از زبان بزرگترین سازنده نی پس دیدار بعدی با ایشان که احتمالاً دو هفته دیگر می باشد در این وبلاگ نوشته خواهد شد. کسانی که مایلند از شخص استاد بیات و بدون واسطه نی تهیه کنندویا از ایشان سوالی دارند ویا مایلند با این استاد بزرگ ملاقاتی داشته باشند می توانند از طریق پست الکترونیکی ney_navazan@yahoo.com جهت دریافت آدرس و شماره تماس ایشان اقدام کنند درباره ی پیدایش نی داستانهای مختلفی میگویند که بیشتر انها به کشف اسرار مربوط است گفته میشود که آتنا در شب ضیافتی،در حضور سایر خدایان نخستین نای را با استخوانهای گوزنی ساخت اما چون تشخیص داد که در حال نواختن نی بدقیافه میشود آن را به دور افکند و مارسیاس آن را تصاحب کرد در افسانه های مردم فریجی، میداس شاه مردم فریجی در اختلافی که بین آپولون و پان رخ داده بود، به عنوان قاضی انتخاب شد و به نفع پان رای داد و به دستور آپولون که از این داوری به خشم آمده بود، از دو طرف سر میداس دو گوش خر بیرون آمد. میداس نیز با دقت خاصی گوشهای خود را با تاجی که بر سر داشت پنهان میکرد و تنها آرایشگر او از این موضوع خبر داشت و به او گفته شده بود که اگر این راز را فاش کند کشته خواهد شد.سلمانی شاه نیز که نمیتوانست این راز را مخفی نگه دارد حفره ای در زمین ایجاد کردو مطلب را در آنجا گفت. علفهایی که در آن حدود میرویید با وزش باد به جنبش در میامد و چنین زمزمه میکرد: میداس...شاه میداس گوش خر دارد.....و این علفها همان نی بود در باره ی اسکندر ذوالقرنین نیز همین حکایت ذکر شده و یکی از عللی که به او ذوالقرنین گفته میشده داشتن دو گوش دراز است در افسانه های محلی مردم قفقاز داستان پیدایش نی به دخترکی نسبت داده شده و لرمانتوف شاعر بزرگ روسی آن را به شعر در آورده که خلاصه آن چنین است ماهیگیر سرمست در کنار رودخانه نشسته بود و باد نی ها را تکان میداد...باد در نی خشک افتاد و به زبان حال سخن گفت: ای ماهیگیر! من دخترکی زیبا بودم...زن پدر داشتم ...چه اشکهای داغ که در زندان نامادری بر چهره ریختم.نامادری من پسرکی داشت که زیبا و مورد علاقه ی دختران بود.شبی در این کرانه با هم قدم میزدیم.خواست با من در آویزد.نپذیرفتم...با کارد به سینه ی من نواخت و سینه ی من شکافته شد...مرا در همین کرانه ی رود به خاک سپردند و در اینجا از گور من نی سر برآورد...همه ی این نی ها زاده ی این حسرتند...روح من در سینه ی همه ی این نی ها نهفته است...غصه ی من در سینه ی هم نی ها جوش میزند...ای ماهیگیر مرا رها کن و بگذار با غم خود خوش باشم ........و از همین رو مولانا نی نامه را میسراید در آمدی بر سبک های نی نوازی در دوره معاصر: شیشه بشکسته و می ریخته و ساقی نیست
استاد ارشد حسن کسایی:
به راستی اگر استاد جلیل شهناز را خداوندگار تار می نامند , استاد سید حسن کسایی نابغه نی نوازی ایران را باید خداوندگار نی نامید. استاد حسن کسایی در 20 مهر 1307 در خاندان تاجر پیشه کسایی زاده شد. در عالم نی مشعلی افروخته ام با شمع وجود خویشتن سوخته ام ویژگی های نوازندگی استاد کسایی: از ویژگی های نی نوازی استاد کسایی میتوان به صدای بی نظیر ساز او و سنوریته عالی اشاره کرد.همچنین می توان به اجرای استاکاتو ها و پاساژ های عالی که از شگرد های استاد است و واریاسیون های عالیو جمله بندی های موزون و گوش نواز و جواب اواز های بی بدیل در نیم پرده ها و ربع پرده ها اشاره کرد. خود مشغول است با قناعت و تنگدستی تمام عمر در زاویه می نشیند و به دور از جنجال زندگی میکند و در عوالم دیگری سیر مینماید از جان شیرین میکاهد و بر معرفت دیگران می افزاید} نی، از سازهای بادی ایرانی است و جزو سازهای کششی مانند ویولون، کمانچه و ... میباشد.
نی ایرانی بر چند نوع است: دوزله، قره نی، نای هفت بند و ... نای هفتبند از گیاه نی ساخته میشود و طوری آن را میبرند که از سر تا ته آن شامل هفت بند شود. نی هفتبند یا به اصطلاح نی متشکل از ۵ سوراخ در جلو و یک سوراخ در پشت آن است که توسط انگشتان دوم و چهارم از یک دست و انگشتان اول تا چهارم از دست دیگر پوشیده میشوند. وسعت صدای آن به ۳ اکتاو و چند صدا میرسد. ۵ صدای بم(۱)، بم نرم (1p یا 1 piano)، زیر، غیث و پس غیث (تا فا) دارد که نت Si در صدای بم آن روی نی وجود ندارد و نوازندگان آن را با لب مینوازند. به طور کلی نی را با جا گرفتن بین دو دندان نیش و گرد کردن زبان در پایین و پشت آن مینوازند اما اساتیدی همچون جمشید عندلیبی زبان را در بالا میگذارند. برعکس سازهای دیگر، نی کوک ندارد و برای کوکهای مختلف سازهای متفاوت ساخته میشود. به طوری که Do بلندترین و Do با ۷ فاصله کوتاهترین نی هستند. کوک نی به معنی بمترین صدایی است که از خود بروز میدهد، مثلاً کوک Sol در حالت دست بسته (وقتی تمام سوراخها پوشیده باشند) هارمونیک Sol دارد. در کل شیوه نینوازی به دو گونه نایب اسدالله و کسایی است. از اساتید میتوان حسن کسایی، جمشید عندلیبی، محمد موسوی، حسن ناهید و حکمتالله ناصرینیا را نام برد.
|
درباره وبلاگ  بنده ی حقیر این وبلاگ را جهت دوستاران موسیقی اصیل ایرانی طراحی کرده ام امید است با ارایه نظراتتان مرا یاری نمایید متشکرم اکبر معین نجف ابادی
|
||||||||||||||||||||||||||
